2003

2002

2002

2001

2001

2001

2000

2000

2000

1997

1995

1994

1993

1993

1993

1991

1991

1991

1991

1990

1990

1990

1989

1987

1987

1987

1986

1986

1985

1984

1984

1984

1983

1983

1982

1982

1982

1982

1982

1981

1981

1981

1981

1981

1981

1980

1980

1980

1980

1978

1978

1976

1974

1975

Araştırma, şeftalinin azotlu gübre gereksinimini belirlemek amacıyla 1998-2002 yılları arasında yürütülmüştür. Tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülen denemede konu olarak azotun 0-250-500-750 gr/ağaç seviyeleri incelenmiştir. Ege bölgesinde 0-20 cm toprak derinliği için organik madde kapsamının %1-2 arasında olma koşullarında şeftalinin gereksinim duyduğu azot miktarı, regresyon analiz yönteminden yararlanılarak belirlenmiş ve Y= 41.88 + 103.93 x -111.68x2 denklemi elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre uygulanan gübre ve ürün fiyatı dikkate alındığında şeftaliye uygulanması gereken ekonomik azot seviyesi olarak 0,453 kg/ağaç N, ekonomik ürün miktarı ise 66.0 kg/ağaç olarak belirlenmiştir. Ayrıca uygulanan gübrenin; yapraklardaki bazı element seviyeleri ile bazı meyve ölçüm ve kimyasal analiz sonuçlarına etkisi de incelenmiş olup; istatistiki anlamda etkilerinin olmadığı belirlenmiştir.

Araştırma Menemen yöresinde ıspanağın azotlu ve fosforlu gübre gereksinimini belirlemek amacıyla 1997-1999 yılları arasında yürütülmüştür. Tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüş olan denemelerde azotun, 0-5-10-15-20 ve 25 kg/da N seviyeleri ile fosforun, 0-4-8- ve 12 kg/da P2O5 seviyeleri konu olarak incelenmiştir. Menemen Ovası koşullarında 0-20 cm toprak derinliği için organik madde kapsamının %1.53-1.60, fosforun 1.80-4.25 kg/da P2O5 sınırları arasında olma koşullarında ıspanağın ihtiyaç duyduğu azot ve fosfor miktarı regresyon analiz yönteminden yararlanılarak belirlenmiş ve azot için Y=2010.8+86.2x-2.5x2, fosfor için; Y=1459.1+222.8x-14.0x2 regresyon denklemi elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; uygulanan gübrelerin ve ürün fiyatları dikkate alındığında ıspanağa uygulanması gereken ekonomik azot seviyesi 16. 9 kg/da N, fosfor seviyesi olarak 8. 0 kg/da P2O5 tespit edilmiştir. Bu miktar azot ve fosfor için ulaşılabilecek ekonomik ürün miktarı ise sırasıyla 2741.3 ve 2346.2 kg/da’dır.

Ege Bölgesi koşullarında, fasulye bitkisi köklerinden nodul yapan bakteri suşlarının izolasyonu, azot tespit etme yeteneklerinin belirlenmesi ve bunlardan etkili olanların seçilmesi amacıyla sera ve tarla denemeleri yürütülmüştür. 1995 ve 1996 yıllarında fasulye tarımı yapılan yerlerden nodoziteli kök örnekleri alınarak izolasyon yapılmış ve izole edilen 37 izolat ile sera denemesi kurulmuştur. Bitkilerin kuru ağırlıkları ve azot kapsamlarının değerlendirilmesiyle 7 izolat sera denemeleri sonucunda seçilebilir özellikte bulunmuştur. Bu izolatlarla 1997-1999 yılları arasında kurulan tarla denemeleriyle de izolatların verim, dane azot ve toplam azot kapsamlarına etkisi incelenmiştir. Sera ve tarla denemeleri sonucu 26, 33, 34, 41 ve 27 nolu suşlar azot tespit yetenekleri yüksek olarak belirlenmiştir. Bu çalışma sonucunda azot tespit yetenekleri yüksek suşlar mikrobial gübre üretiminde kullanılmak üzere gen koleksiyonuna dahil edilmişlerdir.

Araştırma Menemen yöresinde pırasanın azotlu ve fosforlu gübre gereksinimini belirlemek amacıyla 1996-1998 yılları arasında yürütülmüştür. Tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüş olan denemelerde azotun 0-5-10-15-20-25 kg/da N seviyeleri ile fosforun, 0-4-8-12-16-20 kg/da P2O5 seviyeleri konu olarak incelenmiştir. Ayrıca tüm parsellere 2 ton/da (kuru madde hesabıyla)iyi yanmış hayvan gübresi uygulanmıştır. Menemen Ovası koşullarında 0-20 cm toprak derinliği için organik madde kapsamının % 1.01-2.72, fosforun 3.94-7.33 kg/da P2O5 sınırları arasında olma koşullarında pırasanın ihtiyaç duyduğu azot ve fosfor miktarı regresyon analiz yönteminden yararlanılarak belirlenmiş ve azot için Y=1194.9+56.28x-1.693x2, fosfor için Y=1274.1+40.75x-1.70x2 regresyon denklemi elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; uygulanan gübrelerin ve ürün fiyatı dikkate alındığında pırasaya uygulanması gereken ekonomik azot seviyesi olarak 15. 1 kg/da N, fosfor seviyesi olarak 11. 3 kg/da P2O5 tespit edilmiştir. Bu miktar azot ve fosfor için ulaşılabilecek ekonomik ürün miktarı ise sırasıyla 1661. 5 ve 1518. 9 kg/da’dır.

Araştırma Menemen yöresinde karnabaharın azotlu ve fosforlu gübre ihtiyacını belirlemek amacıyla 1995-1997 yılları arasında yürütülmüştür. Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre yürütülmüş, azotun 0-5-10-15-20 kg/da N, fosfor denemelerinde 0-4-8-12 ve 16 kg/da P2O5 seviyeleri konu olarak incelenmiştir. Denemelerin tüm parseline 2 ton/da hesabıyla çiftlik gübresi verilmiştir. Menemen yöresinde 0-20 cm toprak derinliği için organik madde kapsamı % 1.56-2.02, fosfor kapsamı 5.34-13.66 kg/da P2O5 olan topraklarda karnabaharın ihtiyaç duyduğu azotlu ve fosforlu gübre miktarları belirlenmiş, azot için Y=794.0+70.09x-2.43x2, fosfor için Y=2054.6+60x-2.95x2 regresyon denklemi elde edilmiştir. Bu eşitliklere göre, gübre-ürün fiyatları dikkate alındığında karnabahara uygulanması gereken ekonomik azotlu gübre seviyesi 14. 3 kg/da N ve 9. 96 kg/da P2O5 olarak tespit edilmiştir. Bu miktar azot ve fosfor ile ulaşılabilecek ekonomik ürün miktarı ise sırasıyla 2310. 9 kg/da ve 2364. 5 kg/da’dır.

Araştırma Menemen yöresinde maydanozun azotlu ve fosforlu gübre gereksinimi belirlemek amacıyla 1996-1998 yılları arasında yürütülmüştür. Tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüş olan denemelerde azotun 0-5-10-15-20-25 kg/da N ve fosforun 0-4-8-12 kg/da P2O5 seviyeleri konu olarak incelenmiştir. Menemen ovası koşullarında 0-20 cm toprak derinliği için organik madde kapsamının % 1.21-1.72 ve fosforun 4. 48-16. 83 kg/da P2O5 sınırları arasında olma koşulunda 2 ton/da (kuru madde) hesabıyla çiftlik gübresi uygulandığında maydanozun gereksinim duyduğu azot ve fosfor miktarı regresyon analiz yönteminden yararlanılarak belirlenmiş ve azot için Y=6450.8+195.57x-5.87x2, fosfor için Y=7200.0+307.84x-22.18x2 regresyon denklemi elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; uygulanan gübrelerin ve ürün fiyatı dikkate alındığında maydanoza uygulanması gereken ekonomik azot seviyesi olarak 16. 4 kg/da N, fosfor seviyesi olarak 6. 9 kg/da P2O5 tespit edilmiştir. Bu miktar azot ve fosfor için ulaşılabilecek ekonomik ürün miktarı ise sırasıyla 8080 ve 8268 kg/da’dır. Ayrıca uygulanan gübrelerin drog herba, uçucu yağ ve yapraklardaki bazı besin elementleri üzerine etkileri belirlenmiştir. Drog herba verimine azotlu ve fosforlu gübreler önemli etki yapmış olup azot için Y=990.12+30.25x-0.917x2, (R=0.372**); fosfor için ise Y=1112.16+55.60x-4.029x2 (R=0.371*) regresyonel ilişkisi belirlenmiştir. Uçucu yağ oranını ve yapraklardaki bazı besin maddesi kapsamını azotlu ve fosforlu gübrelerin istatistiki anlamda etkilemediği belirlenmiştir. Sadece azotlu gübre uygulaması yaprak azot kapsamını arttırmıştır.

Araştırma Balıkesir yöresinde soğanın azotlu ve fosforlu gübre ihtiyacını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüş, denemelerde azotun 0-4-8-12-16 kg/da N, fosforun 0-5-10-15-20 kg/da P2O5 seviyeleri konu olarak incelenmiştir. Balıkesir yöresinde, 0-20 cm toprak derinliği için organik madde kapsamının % (1.22-2.19) sınırları arasında, fosforu (5.25-5.59) kg/da P2O5 olan toprak koşullarında soğanın ihtiyaç duyduğu azotlu ve fosforlu gübre miktarları regresyon analiz yönteminden istifade edilerek belirlenmiş, azot için Y= 1391.7+143.41x-5.647x2, fosfor için Y=1840.0+48.39x-1.537x2 regresyon denklemi elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlarla, gübre ve ürün fiyatları dikkate alındığında soğana uygulanması gereken ekonomik azotlu gübre seviyesi 12.5 kg/da N, fosfor seviyesi ise 15.7 kg/da P2O5 tespit edilmiştir. Bu miktar azot ve fosfor ile ulaşılabilecek ekonomik ürün miktarı ise sırasıyla 2230 kg/da ve 2220 kg/da’dır

Araştırma Menemen yöresinde göbekli marulun azotlu ve fosforlu gübre gereksinimini belirlemek amacıyla 1995-1997 yılları arasında yürütülmüştür. Tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak yürütülmüş olan denemelerde azotun ve fosforun 0-5-10-15-20-25 kg/da N ve P2O5 seviyeleri konu olarak incelenmiştir. Menemen Ovası koşullarında 0-20 cm toprak derinliği için organik madde kapsamının % 1.35-2.83, fosforun 4.57-8.79 kg/da P2O5 sınırları arasında olma koşullarında, göbekli marulun gereksinim duyduğu azot ve fosfor miktarı regresyon analiz yönteminden yararlanılarak belirlenmiş ve azot için Y=3489.94+96.31x-2.52x2, fosfor için Y=3048.2+136.39x-3.99x2 regresyon denklemleri elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; uygulanan gübrelerin ve ürün fiyatı dikkate alındığında göbekli marula uygulanması gereken ekonomik azot seviyesi olarak 18.7 kg/da N, fosfor seviyesi olarak 16.8 kg/da P2O5 tespit edilmiştir. Bu miktar azot ve fosfor için ulaşılabilecek ekonomik ürün miktarı ise sırasıyla 4410 ve 4213 kg/da’dır

Araştırma Ege Bölgesinde, ekmeklik (Cumhuriyet-75) ve makarnalık (Gediz-75) buğday çeşitlerinin azotlu, fosforlu ticaret gübresi ihtiyaçlarını belirlemek ve Ege Bölgesi topraklarının fosfor tayininde kullanılan Olsen fosfor analiz metodunun kalibrasyon değerlerini tespit etmek amacıyla 1992-1995 yılları arasında yürütülmüştür. Denemeler, latin kare deneme desenine göre beş tekrarlı olarak yürütülmüştür. Deneme konuları olarak azotun 0, 60, 120, 180, 240 kg/ha N, fosforun 0, 40, 80, 120, 160 kg/ha P2O5 seviyeleri incelenmiştir. Deneme sonuçlarına göre topraktaki organik madde kapsamının 0-20 cm toprak derinliği için % 1.3-3.8 civarında olması halinde önerilebilecek ekonomik azot seviyesi ekmeklik buğday için 143 kg/ha N, makarnalık buğday için 153 kg/ha N olarak tespit edilmiştir. Potansiyel verimleri farklı ekmeklik ve makarnalık buğday çeşitleri için elde edilen Mitscherlich denklemlerinin çözümlenmesinden, 0-20 cm toprak katında istifade edilebilir 10, 30, 50, 70, 90 ve 110 kg/ha P2O5 varlığında ilave edilmesi gerekli fosfor miktarı Cumhuriyrt-75 çeşidi için sırasıyla 160, 130, 100, 70, 40 ve 10 kg/ha, Gediz-75 çeşidi için 140, 110, 90, 70 ve 30 kg/ha P2O5 olarak belirlenmiştir.

Menemen koşullarında organik gübrelerin, azotlu gübrelerle birlikte kullanılma olanakları ile pamuk, buğday ve ikinci ürün mısır verimine etkilerini saptamak amacıyla 1988-1991 yılları arasında yürütülen bu araştırmada ana parseller; anız, yeşil gübre, fiğ, tavuk, çöp ve çiftlik gübreleri ile saman+5 kg/da N; alt parseller ise azotun 4 seviyesi olarak uygulanmıştır. Araştırma sonucuna göre; organik gübreler toprakların su permeabilitesini arttırmış, volüm ağırlığı ve strüktür stabilite indeksi değerlerinde ise bir değişme meydana getirmemiştir. Bitki anızının toprağa karıştırılmasının organik gübreleme yerine geçebileceği; pamuk, buğday ve ikinci ürün münavebesinde yeşil gübre, çöp ve çiftlik gübreleriyle birlikte pamuğa 4-5 kg/da N, buğday ve mısıra 10 kg/da N uygulanabileceği; anızın sürekli toprağa verilmesinde ise pamuğa 8, buğdaya 10-15, mısıra 14-15 kg/da N verilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Tavuk gübresi uygulamasında azotlu gübre pamuğa verilmeli, buğday ve mısıra ise 5-6 kg/da N miktarında verilmelidir.

Ege Bölgesi’nde yetiştirilen patatesin ticaret gübreleri ihtiyacını belirleyebilmek için 1965-1993 yılları arasında yürütülen denemelerin sonucunda uygulanan azot miktarları ile patates verimi arasında Y=2337+149.09x-5.04x2 ilişkisi belirlenmiştir. 1993 ürün-gübre fiyatlarına göre ortalama 3439 kg/da’lık optimum patates verimi elde edebilmek için hesaplanan en ekonomik azot uygulama miktarı 15 kg/da N’dir. Fosfor kapsamları sırasıyla 3, 6, 9, 11 ve 12 kg/da P2O5 dolaylarında olduğu tespit edilen topraklarda yetiştirilen patates bitkisinden ortalama 2695 kg/da verim alabilmek için uygulanması gereken gerekli ekonomik fosfor miktarı sırası ile 21, 16, 12, 8 ve 2 kg/da P2O5 olarak saptanmıştır. Deneme koşullarında 0-20 cm derinliklerdeki toprak fosfor kapsamının 14-15 kg/da P2O5’in üzerinde olması halinde ortalama 3 ton dolaylarındaki patates verimi alabilmek için ayrıca ilave gübrelemeye gerek olamadığı saptanmıştır. Potasyum içeriğinin 10, 20 ve 30 kg/da K2O düzeyinde bulunduğu üretim alanlarında 3137 kg/da ürün elde edilebilmesi için uygulanması gereken ekonomik potasyum miktarları, sırası ile 17, 15 ve 14 kg/da K2Oolarak belirlenmiştir.

Araştırma Ege Bölgesi’nin önemli bağ alanları olan Menemen, Manisa, Turgutlu, Alaşehir ve Kemalpaşa’daki çekirdeksiz üzüm yetiştirilen sulanan ve sulanmayan bağlar ile şaraplık üzüm yetiştirilen sulanmayan bağlarda yürütülmüştür. Sulanan bağlarda 10-12 kg/da N, 8-10 kg/da P2O5 ve 2-3 yılda bir 12 kg/da K2O uygulaması, sulanmayan bağlarda ise 7-8 kg/da N, 7-8 kg/da P2O5 ve 2-3 yılda bir 8-10 kg/da K2O uygulaması önerilmiştir.

Ege Bölgesi’nin çeşitli tütün üretim alanlarında, 1979-1988 yılları arasında, 10 sene sürdürülen çalışmalar sonucu şark tütün çeşitlerinin azot, fosfor ve potasyumlu gübre ihtiyaçları ile bunların kaliteye olan etkileri tespit edilmiştir. Azot verim ilişkilerini yansıtan regresyon denklemi Y=100+13.987x-1.356x2 olarak belirlenmiş ve bu denkleme göre uygulanması gereken ekonomik azot miktarı da 5 kg/da N olarak bulunmuştur. 0-20 cm derinliklerdeki ortalama P2O5 kapsamlarının sırasıyla 1, 2, 3, 4 ve 5 kg/da dolaylarında olduğu saptanan topraklarda, yaklaşık 141 kg/da tütün ürünü alabilmek için uygulanması gereken ekonomik fosforlu gübre miktarlarının da, yine aynı sıra ile 8, 7, 5, 3 ve 1 kg/da P2O5 olduğu saptanmıştır. Yine 0-20 cm derinlikteki alınabilir potasyum kapsamları ortalama 10, 20, 30 ve 40 kg/da K2O düzeyinde olan topraklara, 143 kg/da dolaylarındaki verimin alınabilmesi için uygulanması gereken ekonomik potasyumlu gübre miktarının da sırası ile 13, 11, 10 ve 9 kg/da K2O olduğu saptanmıştır.

1987-1991 yılları arasında yürütülen bu araştırma ile tavuk gübresi ve bunun ticari azotlu gübrelerle kombinasyonlarının patates verimi, kalitesi ve yaprakların besin elementi kapsamlarına etkileri incelenmiştir. Deneme konuları, etlik piliç ve yumurta tavuğu gübrelerinin 6, 12, 18 kg/da N seviyelerine karşılık gelen uygulama miktarları ile bu miktarların yarısının etlik piliç ve yumurta tavuğu gübrelerinden ve diğer yarılarının ticari azotlu gübreden sağlanmasıyla oluşturulan kombinasyonlar oluşturulmuştur. Araştırma sonucuna göre maksimum patates ürünü elde edebilmek için 13.1 kg/da N içeren etlik piliç gübresi veya 14.1 kg/da N içeren yumurta tavuğu gübresi uygulamaları önerilmiştir. Diğer yandan ise 6.25 kg/da N içeren etlik piliç gübresi ile birlikte 6. 25 kg/da N karşılığı ticari gübre uygulamaları veya 7.75 kg/da N içeren yumurta tavuğu gübresi ile birlikte 7.75 kg/da N karşılığı ticari gübre uygulamaları en yüksek patates ürünü elde edebilmek için önerilmiştir.

Araştırma 1965-1989 yılları arasında mısır ve sorgum bitkisinin azot, fosfor ve potasyumlu gübre ihtiyaçlarını belirleme amacı ile yürütülmüştür. Ortalama 1140 kg/da mısır dane verimi alınan çalışmada 1991 yılı gübre-ürün fiyatlarına göre hesaplanan ekonomik saf azot miktarı 15 kg/da N’dir. Ortalama 650 kg/da mısır ürünü alabilmek için Olsen fosfor analiz metodu kullanılarak fosfor kapsamlarının sırasıyla 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 kg/da P2O5 dolaylarında olduğu saptanan topraklara, uygulanması ekonomik bulunan fosforlu gübre miktarı da, yine aynı sıra ile 14, 11, 10, 8, 7, 5, 3, 2, 1 kg/da P2O5 olarak belirlenmiştir. 2. Ürün mısır denemeleri sonucu elde edilen fonksiyona göre 550 kg/da dane verimi için hesaplanan ekonomik azot miktarı 19 kg/da N’dir. Toprak fosfor kapsamının 3 kg/da P2O5 olması halinde 718 kg/da mısır verimi için uygulanması gerekli fosfor miktarı 9 kg/da P2O5 olarak belirlenmiştir.

Araştırma, İzmir ve Muğla’da yetiştirilen Memecik zeytin çeşidine uygulanan azotlu, fosforlu ve potasyumlu gübrelerin, zeytinin ürün, yağ ve yaprak besin elementleri kapsamlarına etkilerini saptamak amacıyla yürütülmüştür. İki denemede 0,300 ve 0,450 kg/ağaç N azot uygulaması ile en yüksek ürün elde edilmiş; Azotlu gübre uygulamaları boş ve dolu yıllarda yaprakların azot (N) kapsamlarını arttırmıştır. Yaprakların (N) kapsamı % 2,2-2,4 olduğu zaman maksimum ürün elde edildiği belirlenmiştir. İzmir’de 0,350 ve 0,450 kg/ağaç P2O5 fosfor uygulaması ile en yüksek zeytin ürünü elde edilmiştir. Yaprakların (P) kapsamı % 0,19 olması halinde maksimum ürünün elde edildiği belirlenmiştir. Muğla’da 0,300 kg/ağaç K2O potasyumlu gübre uygulanması ile en yüksek ürün sağlanmış ve potasyumlu gübreler hem boş yıl hem de dolu yıllarda yaprakların (K) kapsamlarını arttırmıştır. Yaprakların K kapsamlarının 0,86-1,0 olması halinde en yüksek verimin alındığı belirlenmiştir.

Araştırma sonuçlarına göre yaprakların N, P ve Zn kapsamları vejetasyonun başından sonuna doğru azalma, Ca, Mg, Mn ve Fe kapsamları artma eğilimi göstermişlerdir. Yaprakların K kapsamı Ağustos-Eylül aylarında en yüksek değere ulaşmış, daha sonra fazla değişme göstermemişlerdir. Kullanılan bakırlı mücadele ilaçları nedeniyle yaprakların Cu kapsamlarındaki mevsimsel değişimler net olarak gözlenememiştir. İncelenen bütün besin elementleri ortak stabil dönem temmuz ayları sonlarından ağustos ayı ortalarına kadar devam eden dönemdir. Şeftali ağaçlarının beslenme statüsünü belirlemek üzere alınacak yaprak örnekleri mevsimsel değişimin en az olduğu ortak stabil dönemde alınmalıdır.

Ege Bölgesi’nde ikinci ürün soyanın, karma bakteri kültürü ile aşılanmış koşullardaki azotlu, fosforlu ve potasyumlu gübre ihtiyacının saptanması amacı ile 1983-1987 yıları arasında yürütülen denemelerde Amsoy-71 çeşidi kullanılmıştır. Tohumlar, ekili karma bakteri suşu ile aşılanmıştır. Bakteri inokülasyonuna ilaveten uygulanan azotun soya tane ürününü önemli derecede artırmadığı, toprağın yarayışlı fosforun kapsamının ortalama 6 kg/da P2O5 olması halinde fosforlu gübre uygulamasına gerek ve yine bölgenin potasyumca zengin topraklarında, uygulanan potasyumlu gübrelerin etkilerinin önemsiz olduğu belirlenmiştir.

1965-1988 yılları arasında yürütülen çalışmada domates, biber ve patlıcanın, ana besin maddelerinden azot, fosfor ve potasyumlu gübre gereksinimleri saptanmıştır. Azot ile fosfor uygulamaları verimi büyük ölçülerde artırdıkları halde potasyumun verimi artırıcı etkisi saptanmamıştır. 1989 fiyatları göz önünde tutularak hesaplanan ekonomik saf azot miktarı 17 kg’dır. Olsen metodu kullanılarak 0-20 cm derinlikteki ortalama P2O5 kapsamları sırasıyla 1-3-5-7-10-13-16 kg/da dolaylarında olduğu saptanan topraklarda yaklaşık 8 ton ürün almak için ilave edilmesi gerekli fosforlu gübre miktarı aynı sıra izlendiğinde 18-16-14-12-9-6-3 kg/da P2O5 seviyelerinde bulunmuştur. Sofralık domates çeşidinde 11740 kg/da verim almak için hesaplanan ekonomik azotlu gübre miktarı 12 kg/da N’dir. Biberde 5915 kg/da ürün için hesaplanan miktarda 12 kg/da N’dır. Patlıcan için ise 6082 kg/da verim için 16 kg/da N uygulanması ekonomik bulunmuştur.

Araştırma, Aşağı Büyük Menderes Havzası’nın Söke ve Aydın ovalarında 1986-1988 yılları arasında yürütülmüştür. Ribe çeltik çeşidinin kullanıldığı çalışmada, Çinko ve fosfor uygulamaları ile fosfor-çinko interaksiyonunun, çeltik verimi ve çeltik çinko kapsamına etkileri ile araştırma sonuçlarının Menemen Ovası için geçerliliğinin saptanması amaçlanmıştır. Kireç, pH, ağır bünye ve çoraklık sorunu bulunan alanlarda çinko uygulanması sonucu çeltik veriminin ve bitki çinko kapsamının arttığı tespit edilmiştir. Çeltik tarımında optimum çinko gübrelemesi 1,11 kg/da Zn içerecek miktarda çinko sülfat olarak belirlenmiştir. Fosforlu gübrelerle çinko uygulamaları arasında bir interaksiyon saptanmıştır. Sorunlu alanlarda yetiştirilen çeltiğe çinkolu gübre ile birlikte; toprak fosfor kapsamı 5 kg/da P2O5 miktarının altında olması halinde 3-6 kg/da P2O5 fosforlu gübre uygulanması önerilmiştir.

Balıkesir ve Çanakkale İlleri’nde, sulanan ve kuru koşullarda ayçiçeğine uygulanması gereken azotlu ve fosforlu gübre miktarlarının tespitini amaçlayan bu araştırma 1984-1987 yılları arasında yürütülmüştür. Sulanan koşullarda 14 kg/da N uygulaması ekonomik bulunmuştur. Ekonomik olarak belirlenen azotlu gübrenin ikiye bölünerek uygulanmasıyla 309,5 kg/da ayçiçeği ürünü elde edilmiş ve ayrıca 294 kg/da azami ürünün % 98’ini hedefleyen fosforlu gübrelemede ekonomik bulunmuştur. Toprağın Olsen analiz değeri 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve 6,5 kg/da P2O5 olduğunda aynı sırayla 14, 12, 10, 8, 7, 5 ve 4 kg/da P2O5 uygulanması gerektiği belirlenmiştir. Kuru koşullarda 9 kg/da N azotlu gübre ve 5-6 kg/da P2O5 toprak fosforu (Olsen) varlığında 3 kg/da P2O5 fosforlu gübre uygulamasıyla ürün ve toplam yağ miktarı artmıştır.

1983-1988 yılları arasında yürütülen bu araştırma çinko sülfat ile çinko kileytin toprak ve yaprak uygulamalarının mandarinlerde görülen arazları giderme etkileri belirlenmiştir. Yaprakların çinko kapsamları yapraktan yapılan tüm uygulamalar ve topraktan çinko kileyt uygulaması ile artmıştır. 20 gr/ağaç, Çinko Sülfat /ZnSO4 7H2O) veya 8 gr/ağaç Çinko Kileyt’in 3 defa yapraktan uygulanması arazları tamamen gidermiştir. 200 gr/ağaç Çinko Kileyt’in 2 kg yanmış çiftlik gübresi ile birlikte topraktan banda verilmesi de arazları gidermiştir.

Araştırma Söke ve Aydın Ovaları’nda, çinko eksikliği görülen ve tuzluluk-sodyumluluk sorunu bulunan alanlarda, 1983-1985 yılları arasında yürütülmüştür. Çinkolu gübreleme, çeltik verimini artırmıştır. Çinko sülfatın bakiye etkisiyle yeterli ürün sağlanamamış ancak Zn-kileyt uygulamasının etkisi üç yıl sürmüştür. Tuzlu-sodyumlu alanlarda 3,4 kg/da Çinko Sülfat (0,85 kg/da Zn) uygulamasıyla birlikte azot, fosfor ve jips uygulaması sonucu ekonomik çeltik ürünü sağlanmıştır. Çeltik alanlarında toprakların çinko statüsünü belirlemede, bitkinin çinko konsantrasyonunun bir gösterge olabileceği belirlenmiş ve yeterli ürün alınan yerlerde hasat döneminde bitkinin toprak üstü aksamının tümünün Zn konsantrasyonunun ortalama 15-19 ppm olduğu saptanmıştır.

Satsuma Mandarinlerinin azot, fosfor ve potasyumlu gübre isteklerinin saptanması için yapılan araştırma 1978-1985 yılları arasında sürdürülmüştür. Deneme bahçesindeki fidanlar üç yaşlarındadır ve 1979 yılından itibaren gübre uygulamasına başlanmıştır. Azot denemesinde 0,400 kg/ağaç P2O5 ve K2O, fosfor denemesinde 0,400 kg/ağaç N ve K2O, potasyum denemesinde ise 0,400 kg/ağaç N ve P2O5 gübreleri yeknesak olarak tüm ağaçlara uygulanmıştır. Ortalama 100-150 ağaç mandarin verimi alınan plantasyonlarda 50 kg/ağaç hayvan gübresi ile birlikte 0,500-0,550 kg/ağaç N ve P2O5 uygulayarak yaprak azot (N) kapsamı % 3 N, fosfor (P) kapsamı %0,118 ve potasyum (K) kapsamı % 1,4 olmasını sağlayacak gübre programının uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Çeltiğin ticaret gübreleri ihtiyacını belirlemek için yapılan çalışmada ortalama 858 kg/da çeltik verimi elde edilmiştir ve 1986 yılı ürün-gübre fiyatları göz önünde tutularak hesaplanan, çeltiğe uygulanması gereken saf azot miktarı 22 kg/da N’dir. Farklı azot kaynaklarının çeltik verimine etkisini belirlemek için, farklı azot kaynaklarıyla yapılan toplam 6 denemede, konular arası verim farkı önemli bulunmamıştır. Uygulama zaman ve şekli denemelerinde azotlu gübrenin 1/3’ü diskaro altına veya elimden 20-25 gün sonra suları keserek parsel yüzeyine, 1/3’ü bitkiler 2-3 kardeş olduklarında, kalanı da kardeşlenme sonlarına doğru verilen konular her sene ilk sıralarda yer almıştır. Fosfor kapsamı ortalama 3,32 kg/da P2O5 dolaylarında bulunan topraklara, optimum çeltik ürünü almak için 11 kg/da P2O5 uygulanması gerektiği belirlenmiştir. Ayrıca ortalama potasyum miktarları 20,33 kg/da K2O düzeyinde olan yerlerde, ortalama 710 kg/da optimum ürün için 19 kg/da K2O uygulanması gerektiği bulunmuştur.

Araştırma, Ege bölgesine en uygun soya bakteri suşlarının saptanması amacı ile 1982-1984 yılları arasında Gediz ve Büyük Menderes Havzaları’nda yürütülmüştür. Fr 11 ve Fransız 11-1809 numaralı suşlarla hazırlanan karma soya bakteri suşları en fazla ürün artışı sağlamışlardır. Denemelerin ortalaması olarak şahit parselden 128, karma bakteri kültürü uygulamasından 285 ve 15 kg/da N uygulamasından 239 kg/da dane ürünü elde edilmiştir. Bakteri kültürü uygulaması ile danenin toplam azot kapsamı artmış ve danenin ortalama (N) kapsamı, şahit konuda % 5,03, karma bakteri kültürü uygulamasında % 5,91 ve 15 kg/da N azotlu gübre uygulamasında ise % 5,55 olmuştur. Belirtilen suşlar soya tohumlarının aşılanmasında kullanıldığında, etkili nodülasyon sağlanacağı ayrıca azotlu gübrelerin kullanımına gerek olmayacağı belirtilmiştir.

Menemen yöresinde 2. ürün çeltiğin azotlu ve fosforlu gübre gereksinimini saptamak amacıyla 1977-1984 yılları arasında sürdürülen araştırmada 0, 5, 10, 15, 20, 25 kg/da N ve 0, 3, 6, 9 kg/da P2O5 dozları denenmiştir. Ribe çeltik çeşidinin kullanıldığı deneme sonuçlarının değerlendirilmesi ile azot ile çeltik verimi arasında, Y=266.17+21.045x-0.666x2, ortalama fosfor kapsamı 5 kg/da P2O5 olan topraklarda, fosfor ile çeltik verimi arasında Y=310.87+34.12x-3.3518x2 fonksiyonları elde edilmiştir.1985 yılı gübre-çeltik fiyatlarına göre 15 kg/da N ve 5 kg/da P2O5 uygulaması ile ekonomik ürün sağlandığı belirlenmiştir.

Aydın yöresinde ticaret gübreleriyle, zeytin ürünü, yaprağın ve toprağın besin maddeleri kapsamı arasındaki ilişkileri araştırmak amacıyla ele alınan çalışma 1976-1983 yılları süresince yürütülmüştür. a) Azotlu gübre zeytin ürününü ve yaprağın azot kapsamını arttırmıştır. b) Fosforlu gübre zeytin ürününü, yaprağın ve toprağın fosfor kapsamını arttırmıştır. c) Toprağın fosfor kapsamındaki artışlar yaprağın ve toprağın fosfor kapsamını olumlu etkilemiştir. d) yaprağın fosfor kapsamı ile ürün miktarı arasında pozitif ilişki bulunmuştur. e) Potasyumlu gübre ürün miktarını olumlu etkilemiştir. f)Toprağın potasyum kapsamı ile ürün miktarı arasında pozitif ilişki bulunmuştur. g) Yaprağın potasyum kapsamı ile ürün, uygulanan potasyumlu gübre ve toprağın potasyum kapsamı arasında ilişki bulunamamıştır. Araştırma ile ilgili tüm bulguların değerlendirilmesi ile orta(40-50 kg/ağaç) ürün veren zeytinliklerde 0.350 kg/ağaç N, 0.420 kg/ağaç P2O5 ve 0.450 kg/ağaç K2O uygulanması gerektiği belirlenmiştir.

Kendilerinden sonra gelen kültür bitkilerine daha uygun gelişme olanağı sağlayan baklagillerden olan fasulyenin, sulu koşullarında buğday ve arpadan sonra 2. ürün olarak yetiştirilebilme olanaklarını ve en uygun çeşidi saptamayı amaçlayan bu araştırma 1980-1982 yılları arasında Enstitü arazisinde yürütülmüştür. Araştırmaya alınan 11 çeşitten en yüksek verim ortalama 260 kg/da ile 855/1-5 ve 253 kg/da ile Cotoka 63/35 çeşitlerinden alınmıştır. Yalova 17 ve 12 çeşitlerinin dışındaki diğer çeşitlerin tümünün verimleri de 200 kg/da’ın üzerindedir. Bu çeşitler bakla ve dane uzunlukları, dane şekilleri, lezzet ve pişirme süreleri birbirlerine çok benzemektedirler. Yalnız Tokat fasulyesinin bakla ve daneleri küçüktür. Verimleri 200 kg/da’ın üstünde olan çeşitler yörede 2. ürün için uygun çeşitler olarak saptanmıştır.

Ege Bölgesi’nin çeşitli yörelerinde yetiştirilen nohut bitkisi köklerinden elde edilen nohut Rhizobium bakteri kültürlerinin havanın serbest azotunu tespit etme ve ürün artışı sağlama yönünden etkinlikleri sera ve tarla koşullarında araştırılmıştır. Sera denemelerinde 22 adet suş kullanılmıştır. Sera denemelerinde etkili görülen 9 suş ile Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü’nden sağlanan 2 suş tarla denemelerinde denenmiştir. Dört ayrı yerde kurulan denemeler sonucunda 67, 25 ve 95 no’lu suşlar azot tespit etme ve yüksek verim sağlama özelliklerinden dolayı nohut ekiminden önce tohum aşılanmasında kullanılmak üzere seçilmiştir. En etkin olarak saptanan bu suşların nohut verimine katkıları 9-69 kg/da civarında olmuştur.

Araştırma 1975-1979 yılları arasında Menemen’de çok hafif ve çok ağır bünyeli toprak guruplarında yürütülmüştür. Deneme üç yıl çakılı olarak sürmüştür. İlk yıl 0, 4, 8 ve 12 ton/da çöp gübresi uygulanmış, ilk yıl ve diğer yıllar toprakların isteği ölçüsünde ticari gübre uygulanarak pamuk yetiştirilmiştir. Sonuç olarak İzmir şehir atıklarından elde edilen çöp gübresi hafif bünyeli toprakların hava gözenekliliğini, su geçirgenliğini, su tutma kapasitesini, organik madde, bitkiye yarayışlı fosfor ve potasyum miktarını artırmış, hacim ağırlığını azaltmış, strüktür stabilite indeksi üzerine etkili olmamıştır. Üç yıl süresince pamuk veriminde artış belirlenmiştir. Ağır bünyeli topraklarda da aynı sonuçlar elde edilmiştir. Çöp gübresinin toprağın fiziksel özelliklerine etkileri en iyi 12 ton/da çöp gübresi ile sağlanmıştır.

Ege Bölgesi’nin çeşitli yörelerinde yetiştirilen bakla köklerinden izole edilen bakla nodozite bakteri kültürlerinin havanın serbest azotunu tespit etme ve ürün artışı sağlama yönünden etkinlikleri sera ve tarla koşullarında araştırılmıştır. Sera denemelerinde 28 bakteri kültürü ile çalışılmış, kültürler azot tespit etme ve ürün artışı sağlama yönünden etkinliklerine göre seçime tabi tutulmuşlardır. Sera denemesi sonucunda, etkili görülen 7 suş normal doğa koşullarında da denenmiştir. 4 ayrı yerde yapılan tarla denemeleri sonucu, suşlar azot tespit etme ve ürüne olan katkıları açısından değerlendirilmiş, içlerinden üç tanesi (61, 73, 25 no’lu suşlar) aşılama materyali hazırlamada kullanılmak üzere seçilmişlerdir. Etkili görülen bu suşların bakla verimine katkıları 23 il 99 kg/da arasında değişmiştir.

Araştırma, Ege Bölgesinde sulu koşullarda buğdaydan sonra yetiştirilecek patatesin ticari gübre gereksinimini saptamak amacıyla 1977-1981 yılları arasında yürütülmüştür. İsola patates çeşidi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre ekonomik azotlu gübre uygulama miktarı olarak belirlenen 15 kg/ da N’in ekimden önce bir defada uygulanmasıyla 2126 kg/da patates ürünü sağlanmıştır. Ekonomik fosforlu gübre uygulama miktarı olarak belirlenen 8 kg/da P2O5 uygulaması ile 2276 kg/da patates ürünü elde edilmiştir.

Araştırma Menemen Ovası sulu koşullarında ana ürün ve ikinci ürün olarak yetiştirilebilecek en uygun mısır çeşitlerini saptamak amacı ile 1975-1980 yılları arasında yürütülmüştür. Ana ürün mısır çeşitlerini belirleyebilmek için yürütülen çalışmada Nk-Px20, Nk-Px525, Nk-Px610, Nk-Px616 Sakarya 66, Diker ve Kompozit A-1 çeşitleri, ikinci ürün mısır çeşitlerini belirleme çalışmasında ise Kompozit A-1’in dışında kalan tüm diğer ana ürün denemesinde kullanılan çeşitler kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Nk-Px616 ve Nk-Px610 mısır çeşitleri ana ürün ve ikinci ürün olarak başarı ile yetiştirilebilecek en uygun çeşitler olarak saptanmış ve yöre çiftçisine önerilmiştir. Nk-Px616 çeşidinden ana ürün ve ikinci ürün olarak sırası ile 963 kg/da ve 591 kg/da ortalama verim sağlanmıştır.

Araştırma, Menemen’de 2. ürün olmaya uygun, yetişme süreleri kısa ve yüksek verimli soya çeşitlerini saptamak amacıyla 1977-1980 yılları arasında 4 yıl süresince yürütülmüştür. Menemen ovasının tınlı ve killi-tınlı toprak tipinde gerçekleştirilen bu araştırmanın sonucunda S.1474 nolu çeşit ortalama 153 kg/da, S.1346 nolu çeşit ortalama 149 kg/da ve Amsoy 71 nolu çeşit ortalama 139 kg/da verim ile en verimli ve erkenciliği açısından yöreye en uygun çeşitler olarak saptanmıştır. Bu çeşitlerin yağ içerikleri ortalaması sırasıyla % 22,03, % 21,45 ve % 21,60; protein kapsamları ise sırası ile % 32,7, % 30,2 ve % 40 olarak saptanmıştır.

Ege Bölgesi buğday ekim alanlarında, azotlu gübrelerin cins, miktar ve uygulama şekillerinin buğday verimine etkilerini belirleyebilmek için yapılan araştırma sonuçlarına göre azotlu gübrenin ilk yarısının ekimde, ikinci yarısında kardeşlenme ortalarına doğru uygulanması sonucu 331 kg/da buğday verimi elde edilmiştir. Azotlu gübrenin 2/3’ü ekim de 1/3’ü ise kardeşlenme döneminin ortalarında uygulanması sonucunda 332 kg/da buğday verimi elde edilmiştir. Bu uygulama 5 farklı uygulama zamanı içinde ilk sırayı almıştır. Farklı azot kaynaklarının buğday verimine etkileri arasındaki fark önemli bulunmamıştır. Ekonomik optimum nokta olarak belirlenen 15 kg/da N azot uygulaması sonucunda 413 kg/da buğday verimi elde edilmiştir.

Araştırma, pamuğa uygulanan Trifluralin’in toplam mikro floraya etkisini ve verime olan ilişkisini saptamak amacıyla 1978 ve 1980 yıları arasında Menemen’de yürütülmüştür. Trifluralin’in pamuk kütlü verimini olumsuz etkilemediği ve Trifluralin uygulaması sonucu yapışkan karakterdeki yabani otlar öldüğünden daha temiz pamuk elde edildiği, normal dozda uygulanan (240 cc/da) Trifluralin’in bir sonraki bitkinin gelişmesini olumsuz etkilemediği belirlenmiştir. Trifluralin uygulaması sunucu, uygulamadan sonraki ilk iki ay toprak mikroorganizma sayısında belirli bir azalma saptanmış ise de (300x104—2500x104) uygulamadan dört ay sonra bu farklılık ortadan kalkmış ve topraktaki mikrobiyal denge sağlanarak normal seviyeye ulaşılmıştır.

Araştırma, Manisa, Menemen ve Nazilli yörelerinde sulu koşullarda buğdaydan sonra yetiştirilen mısır bitkisinin ticaret gübreleri isteği ile azot uygulama şeklini saptamak amacıyla 1976-1980 yıllarında yürütülmüştür. Denemede NK-PX 610 ile NK-PX616 mısır çeşitleri kullanılmıştır. Deneme sonuçlarına göre 16 kg/da N sağlayacak şekilde yapılan azotlu gübrelemenin, ilk yarısının ekimde ve diğer yarısının ise ilk suda uygulanması üründe etkili ve ekonomik olmuştur. Fosforun ürün artışına etkisi önemli bulunmamıştır.

Şaşırtmalı sıralar diye isimlendirilen ekim şeklinde, pamukta birim sahada daha fazla bitki bırakarak, bunun kütlü verimine ve erkenciliğe olan etkileri araştırılmıştır. Menemen Ovası’nın tınlı ve killi tın bünyeli toprak tipinde sürdürülen bu araştırma sonunda;10x30-80 cm (dar ve geniş sıra)şaşırtmalı sıralar şeklinde ekim; bölgemizde hakim ekiliş şekli olan 20-80x80 cm (geniş sıra) dan farklı verim sağlamıştır. Üç yıllık verim ortalamalarına göre; bu fark 163 kg/da ile şaşırtmalı ekim şeklinin (10x30-80)lehine olmuştur. Değişik aralık ve mesafelerde ekim pamukta erkenciliği etkilememiştir.

Menemen Ovası sulu koşullarında buğday ve arpa hasadından sonra II. ürün olarak yetiştirilebilecek uygun kavun çeşitlerinin saptanması amacıyla 1974 yılında başlayan ve 6 yıl devam eden araştırmada denemeler enstitü arazisinde yürütülmüştür. Deneme sonuçlarına göre Menemen Ovası’nda buğday ve arpa hasadından sonra sulu koşullarda II. Ürün kavun üretimi yapılabilir. Yalnız kalite ve verim ana ürün olarak ekilen kavuna kıyasla daha düşüktür. Aynı çeşitlerde ana üründen ortalama 2500-3000 kg/da ürün alınırken II. üründen 900-1000 kg/da ürün alınabilmektedir. Bu durumda Menemen Ovası’nda II. ürün kavun tarımı, II. Ürün patates, domates, biber, lahana, karnabahar, mısır, fasulye, soya fasulyesi ve karpuzdan sonra düşünülmelidir. Kavun Haziran’ın ikinci yarısında mümkün olduğu kadar erken, en geç Temmuz’un ilk haftasında ekilmelidir. Sırasıyla 2 nolu Hasan Bey, Kırkağaç, 4 nolu Hasan Bey(Şam kavunu), Hıdır, Kışlık Sarı Fransız kavun çeşitleri II. Ürün olarak Menemen Ovası’nda ekilebilir.

Menemen Ovası koşullarında buğdaydan sonra ekilen mısır bitkisine yapraktan uygulanan Bayfolan, Wuxal ve Fetrilon Combi yaprak gübreleri, topraktan yapılan gübreleme ile karşılaştırılmıştır. Deneme yerlerinin potasyum kapsamları yeterli bulunduğundan, topraktan sadece azotlu ve fosforlu gübreler uygulanmıştır. Toprak uygulamalarında optimal tam miktar 15 kg/da N ve 6 kg/da P2O5 olarak kabul edilerek uygulanmıştır. Wuxal ve Bayfolan ile yapılan yaprak gübrelemesinde ise optimal tam doz 300 cc/da olarak alınmış ve 3 defa uygulama yapılmıştır. Fetrilon Combi sadece iz elementleri içerdiğinden, tam dozda topraktan yapılan gübrelemeye ek olarak 0.6 kg/da seviyesinde olmak üzere çiçek dökümünden sonra bir kez uygulanmıştır. Topraktan 15 kg/da N ve 6 kg/da P2O5 uygulaması ve buna ilaveten 0.6 kg/da Fetrilon Combi uygulamışı üç yılda da kendi aralarında farksız bulunmuştur.

Araştırma 1965-1967 yıları arasında Ege Bölgesi’nde yetiştirilen yerli buğdayların azot fosfor ve potasyum gereksinmelerini saptamak amacı ile yürütülmüştür. Azot ve fosfor uygulamaları verimi büyük ölçülerde artırdıkları halde, potasyum uygulamalarının buğday verimini artırmadığı belirlenmiştir. Denemelerde, ortalama 267 kg/da optimum buğday verimi için, 1980 gübre-buğday fiyatları göz önünde tutularak hesaplanan uygulanması gereken azot miktarı 7 kg/da N’dir. Yarayışlı fosfor kapsamları sırasıyla 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 kg/da P2O5 olan topraklara, ortalama 247 kg/da verim için ilave edilmesi gereken ekonomik fosforlu gübre miktarları ise, yine aynı sıra ile 8, 7, 6, 5, 4, 3 ve 2 kg/da olarak belirlenmiştir.

Ege Bölgesi buğday ekim alanlarında yürütülen denemelerde azotlu gübrenin yarısı ile süper fosfatın tamamının ekimde, azotun ikinci yarısının ise kardeşlenme döneminin ortalarına doğru uygulanması kaydıyla, ortalama 421 kg/da buğday verimi elde edilmiş ve 1988 yılı gübre-buğday fiyatlarına göre 15 kg/da N azotlu gübre uygulaması ekonomik bulunmuştur. Olsen yöntemi ile belirlenen toprak fosfor kapsamının 2, 4, 6, 8 ve 10 kg/da P2O5 olması halinde sırayla 15, 13, 10, 7 ve 5 kg/da P2O5 fosforlu gübre uygulaması ortalama 432 kg/da buğday ürünü için 1988 yılı gübre-buğday fiyatlarıyla ekonomik bulunmuştur.

1963-1974 yıları arasında sürdürülen çalışmalarla Ege koşullarında pamuğun azot, fosfor ve potasyumlu gübre ihtiyacı saptanmak istenmiştir. Yapılan denemelerin 21’inde azot, 16’sında fosfor kütlü verimlerini büyük ölçüde artırdıkları halde, potasyumun verim artışında önemli etkisi görülmemiştir. Elde edilen sonuçların değerlendirilmesinde ortalama 336 kg/da kütlü pamuk verimi için hesaplanan ekonomik optimum azot miktarı 11 kg/da N’dir. Aynı koşullarda maksimum ürünün % 99’unu karşılayacak fosfor uygulamalarının ekonomik olacağı saptanmıştır.

Üç yıl süren araştırmanın sonunda Menemen Ovasında II. ürün patates ziraatının yapılabileceği ve ekonomik olduğu belirlenmiştir. Deneme sonunda II. ürün patates ziraatı için 25 Temmuz-10 Ağustos tarihleri en uygun dikim zamanının olduğu sıra ile İsola, Resi, Fina, Ari patates çeşitlerinin dikilebilecek en uygun çeşitler olduğu saptanmıştır.

Araştırma, Gorella, S. Des Halles, M. Frühernte, Osmanlı çileği, Pocahontas isimli beş çilek çeşidi ile yürütülmüştür. Pocahontas ve M. Frühernte çeşitleri verim ve kalite yönünden Menemen Ovası’nda yetiştirmeye en uygun çilek çeşitleri olarak saptanmışlardır.

Menemen ovası sulu koşullarında 1974-1976 yılları arasında yürütülen araştırmada 1235 P-378-RF 17, W.C 156, Pearson, 1331 Domates 1970, 1329 Tomato Pantam, 1313 Sc. 2121, 1354 V. F 16, P-435-RE 35, P-373-RE 32, Karliana, Amerikan uçsuz, Stepetella domates çeşitleri arasında buğday ve arpa hasadından sonra II. ürün olarak yetiştirilebilecek uygun çeşitlerin seçimi amaçlanmıştır. Üç yıllık denemeler sonucunda 1235 P-378-RF 17, W.C 156 ve Pearson çeşitleri II. ürün domates tartımı için önerilecek çeşitler olarak saptanmıştır. Bu çeşitlerin bazı özellikleri şöyledir;1235 P-378-RF 17 çeşidi sofralık ve salçalık, bodur, erkenci, meyveleri 150-180 gr ağırlığında ve verimi 4839 kg/da’dır. W.C çeşidi ise sofralık ve salçalık, bodur, orta-geç, meyveleri 140-160 gr ağırlığında ve verimi 4820 kg/da’dır. Pearson çeşidi ise sofralık ve salçalık, bodur, geççi ve verimi 4628 kg/da’dır.

Ege Bölgesi’nin çeşitli yörelerinde yetiştirilen fiğ köklerinden izole edilen fiğ nodozite bakteri kültürlerinin havanın serbest azotunu tespit etme ve ürün artışı sağlama yönünden etkileri daha önce üç yıl süren sera denemeleri ile saptanarak yayınlanmıştır. Üç yıl süren bu araştırma ile sera koşullarında etkenlikleri daha önceden saptanan etkili bakteri suşlarının normal doğa koşullarındaki etkenlik sınırları bu çalışma ile araştırılmıştır. Denemenin ilk iki yılında 4 bakteri suşu ile çalışılmış son yıl yabancı ülkelerden getirilen 2 suş ile 1 bakla rhizobium suşuda ilave olunarak toplam 7 suş ile deneme sürdürülmüştür. Araştırma sonuçları fiğ verimi ve azot kapsamları yönünden değerlendirilmiş;12, 45 ve 111 nolu suşların tarla koşullarında daha etken olduğu saptanmıştır. Bu suşların üreticiye aktarılması ile asgari 5 kg/da n eşdeğeri yarar sağlanmış olacaktır.

1969-1971 yılları arasında üç sene süren araştırmada Peru yoncasının Menemen koşullarında azot ve fosfor ihtiyacı ile fosforlu gübrenin uygulanma zamanı saptanmak istenmiştir. Denemen tesadüf blokları bölünmüş parsel deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak düzenlenmiştir. Deneme konuları olarak her yıl azot 0, 10 ve 20kg/da N, fosfor ise, 0, 8, 16 ve 24 kg/da P2O5 olarak seviyelerinde uygulanmıştır. 1977 yılının gübre-ürün fiyatları alınarak yapılan marjinal analiz sonucunda, bitkinin üç yıllık fosfor ihtiyacının tamamı bir defada, ekimden önce pulluk altına verilmesi en ekonomik bulunmuştur. Ekonomik bulunan 19 kg/da P2O5/yıl uygulaması sonucunda 12058 kg/da yaş yonca verimi alınmıştır. İkinci alternatif uygulama olarak da 12171 kg/da yaş yonca verimi için 20 kg/da P2O5/yıl uygulaması önerilmiştir.

Fiğin toprak verimine olan etkisini araştırmaya yönelik olan çalışmada, fiğ bir münavebe sistemi içinde, azotlu ve fosforlu gübrelerle kıyaslanmıştır. Araştırma 7 yıl sürmüştür. Uygulanan ekim nöbetinde; 1. yıl yeşil gübre –mısır, 2. yıl buğday-susam, 3. Yıl arpa-fiğ-pamuk yer almıştır. Bu ekim nöbeti iki kez tekrarlanmıştır. Deneme sonuçlarına göre; fiğ yeşil gübre olarak toprağın verimini arttırmakta ve bu etki 4. yıla kadar sürmektedir. Yeşil gübre uygulaması, mısır, buğday ve pamuğun azot ihtiyacının yarısını karşılamıştır. Bunun yanında yeşil gübrenin toprağın organik madde kapsamına olan olumlu katkıları da göz önüne alınırsa, özellikle organik maddece fakir topraklarda yeşil gübrelemenin ihmal edilmemesi gerektiği belirlenmiştir.

Araştırma, sera denemeleri sonucunda yüksek azot tespit etme yetenekleri saptanmış olan Rhizobium suşlarının Ege Bölgesi tarla şartlarında yonca ürününe olan etkilerini belirlemek amacı ile yürütülmüştür. Yüksek azot tespit eden altı suştan dört tanesi Orta Anadolu’dan izole edilmiş olup diğer iki tanesi Hollanda kaynaklıdır. Araştırmada kullanılan altı ayrı bakteri kültürünün sağladığı verim artışı şahit ve azotlu şahitten farklı bulunmamıştır. Ancak; yoncanın toplam azot kapsamının LSD testine göre değerlendirilmesi sonucunda 1 nolu kültür ile aşılama sonucunda yoncanın en fazla azot tespiti sağlanmıştır. Bunu 15, 145 ve 161 nolu kültürler takip etmiştir. Sonuç olarak yukarıda sıra numaraları belirtilen kültürler yonca üreticileri için aşılamada kullanılmak üzere önerilmiştir.

Çalışma Ege Bölgesinde sulu şartlarda ikinci ürün olarak yetiştirilecek domates bitkisinin en uygun ekim ve dikim zamanını belirlemek için, 1971-1973 yılları arasında Menemen’de yürütülmüştür. Üç yıllık neticelere göre sulu şartlarda buğdaydan sonra ikinci ürün olarak yetiştirilecek domates bitkisinin en uygun ekim zamanı 15 Mayıs-15 Haziran en uygun dikim zamanı ise 15 Haziran-1 Temmuz tarihleri arasıdır.

Çalışma Ege Bölgesi’nde yetiştirilen erkenci (798 Brio Osenia), orta (797 Winnerosenia), geç (Bornova Mart Karnıbaharı) çeşitlerinin en uygun ekim ve dikim zamanını belirleme amacı ile 1971-1973 yılları arasında Menemen’de yürütülmüştür. Üç yıllık neticelere göre her çeşit için Temmuz’un ilk haftası en uygun ekim tarihi, Ağustos’un ilk haftası da en uygun dikim tarihi olarak belirlenmiştir.